Lezingen

Lezing 'Russische Volkskunst - Kunst van vreugde'

Het versieren, ‘opleuken’, van je omgeving is al zo oud als de mensheid en komt voor in alle culturen. Ook in Rusland lieten de bewoners hun verbeelding gaan en met humor en grote artisticiteit versierden ze de meest gewone gebruiksvoorwerpen, zoals lakdoosjes, kaststellen, wandbetimmeringen e.d. Uit de verscheidenheid en de schoonheid van deze volkskunst blijkt een vrolijke kijk op het leven van de doorsnee Rus. 

In de lezing wordt de ontwikkeling van twee culturen in Rusland geschetst. De ene, die westerse elementen overnam, en de eigen nationale cultuur, die dicht bij de basis bleef. Ver weg van de koude hoofdstad, in de eindeloze velden en bossen van Rusland, hielden de mensen hardnekkig vast aan oude gewoontes. Ze bleven eenvoudig en volgden op hun eigen wijze de kerkelijke tradities, vertelden van generatie op generatie hun verhalen, koesterden de volksliederen en traditionele dansen en bewaarden duizenden bijgelovige kenmerken.

Saskia en Rembrandt in de Hermitage St.Petersburg

In deze lezing neem ik jullie mee op een wandeling  door het  besneeuwde St.Petersburg naar het prachtige Winterpaleis, de residentie van de Russisch tsaren. En vertel  een verhaal over de kunstcollecties van Tsarina  Catharina de Grote.

De rijkdom van de  Nederlandse kunstcollectie in de Hermitage St.Petersburg is op zichzelf al uitzonderlijk. De opbouw van het overgrote deel van deze vond plaats in een tijdbestek van enige tientallen jaren en was het resultaat van de verzameldrift van een enkele familie - de Romanov’s, tsaren van Rusland.

In de Rembrandtzaal in de Hermitage van vandaag de dag zijn 20 schilderijen van hem geëxposeerd. Voor de lezing werden 2 fraaie doeken van Rembrandt uitgekozen, voor welke zijn vrouw Saskia een model is geweest. Het zijn het prachtige portret van Saskia als Flora, de Romeinse godin van lente en bloemen, en de beroemde "Danaë", niet alleen één van de meest volkomen, maar ook één van de meest raadselachtige schilderijen van de meester.

 

Lezing Over de kunst van de Russisch-orthodoxe kerk

Sinds het begin van Rusland als christelijke natie in 988 heeft het land en haar kerk veel doorgemaakt, glorie en lijden. In de zestiende en zeventiende eeuw was de kerk het middelpunt van
het Russische leven. De Kerk verbond zich met de staat, bevestigde het goddelijke ontstaan van de tsarenmacht en behield haar bezittingen. In Rusland waren de kloosters altijd geliefd, zij werden ook altijd heel mooi gebouwd en met liefde rijkelijk versierd. Hun adembenemende architectuur en prachtige orthodoxe kerkelijke muziek geven het gevoel van een aanraking met het heilige mysterie.

Omdat Rusland zich rond het jaar 1000 bij de grote Europese christelijke familie voegde, maakte het dus als laatste kennis met de icoon. Maar daar, in de aanvankelijke metropolis van Byzantium, zou  de iconenkunst een uitzonderlijke bloei krijgen.

De icoon werd voor Rusland belangrijker dan voor de andere orthodoxe landen.  De Russen bouwden liever in hout dan in steen – dus fresco’s waren  niet altijd mogelijk.

Russische iconen zijn van een ongeëvenaarde schoonheid, naast de buitengewone diepgaande inhoud zijn ze vrolijk en licht, vol van vreedzame rust en warmte en ze zijn onafscheidelijk verbonden met het spirituele leven van iedere orthodoxe christen.

Al de eerste blik op een icoon maakt een niet-orthodoxe en vooral een moderne beschouwer duidelijk, dat hij deze met andere ogen moet benaderen. De icoon is ook niet gelijk te stellen met de (op een ander manier) prachtige schilderijen uit de "religieuze kunst".Tijdens de lezing wordt hier ook over gesproken.

Na de onderdrukkingen door het Sovjetregime lijkt de Russisch-orthodoxe kerk nu als een feniks uit de as herrezen. We zien, dat veel burgers in Rusland terug naar de kerk gaan voor inspiratie, steun en liefde. En geleidelijk aan wordt de kerk met zijn kunst weer meer en meer het symbool van de Russische cultuur.

Lezing Peter de Grote: familiegeheimen

Over het leven van de Russische tsaar Peter de Grote  is erg veel geschreven - wetenschappelijke  werken en romans, tevens zijn er diverse films gemaakt. Tsaar Peter begon gepassioneerd zijn land te vernieuwen.

Zijn leven was grandioos en nuttig op maatschappelijk  gebied. Zijn privé leven was zoals het hem overkwam. In zijn familieleven werden de tegenstellingen van zijn  uitzonderlijk karakter duidelijk zichtbaar. Zij  verrasten zijn tijdgenoten  zelfs in die wrede tijden.

Peter was 4 jaar oud, toen zijn vader plotseling overleed.En toen begon een ongekende hartstochtelijke en bloederige strijd tussen de twee families van de twee weduwen van tsaar. Tijdens een oproer in het Kremlin werden de familieleden van Peter voor zijn ogen letterlijk verscheurd. En hij werd gedwongen in vernedering op te groeien, was beroofd van de mogelijkheid om op tijd te leren. De horror van dit bloedbad kon Peter niet vergeten noch vergeven. De hiervan overgehouden tik vervormde zijn gezicht het gehele leven. Een goed vrolijk kind, gekenmerkt door de gave van perfectie, werd uiteindelijk een moreel kreupele.

En voor hem waren er gigantische krachten nodig om uit deze horror  te komen. De dorst naar wraak verblindde hem niet, zijn angsten verzwakten hem niet, maar de demonen vestigden zich vanaf toen in zijn ziel.

Maar het was alleen het begin….